دوشنبه , آذر ۷ ۱۴۰۱

بیتِ: بسی رنج بردم در این سال سی… از فردوسی است؟

بسی رنج بردم در این سال سی / عجم زنده کردم بدین پارسی

این بیت یکی از بیت های نامور ادب پارسی است که بسیاری از ایرانیان آن را در ویر (ذهن) خود دارند و با شنیدن نام فردوسی آن را بر زبان می رانند. این بیت نامور در نوشتار اصلی شاهنامه نیست؛ با بررسی و نگرش به نمونه های (نسخه های) شاهنامه؛ این بیت در شاهنامه های: چاپ مسکو ؛ چاپ ژول مول ؛ شاهنامه ویرایش مهدی قریب ؛ شاهنامه ویرایش خالقی مطلق ؛ شاهنامه ویرایش فریدون جنیدی ؛ شاهنامه ی امیربهادری(امیرکبیر) ؛ شاهنامه ی بایسنقری، در متن اصلی یافت نشد و تنها در مقدمه ی منثور برخی از این نمونه ها، در سروده هایی که هجو نامه ی فردوسی خوانده می شود، جای داشت. ناگفته نماندکه هر ایرانی که یکبار شاهنامه را خوانده باشد و با گفتار آهنگین فردوسی آشنا باشد، به خوبی در می باید که دست کم ۹۰% این هجر نامه از فردوسی نیست..

به هر روی بیت بالا به باور بسیاری از شاهنامه پژوهان از آنِ فردوسی نیست؛ اما اگر بپنداریم که بیت بالا سروده ی خود فردوسی است و یا سروده ی یک ایرانی میهن دوست دیگر، نخستین نتیجه ای که هر ایرانی از آن می گیرد این است که فردوسی می گوید زبان پارسی را زنده کرده است… اما این یک ساده انگاری و ظاهر نگری است. از آن روی که مردمان امروز ایران از واژگان کهن پارسی و دستور پارسی سره دور شده اند؛ برخی از ابیات شاهنامه را دگرگون معنی می کنند.

  • معنی درست بیت اشاره شده:

بسی رنج بردم در این سال سی = در این سی سالی که از سرایش شاهنامه میگذرد رنج های فراوانی بردم
عجم زنده کردم بدین پارسی = ایران و تاریخ ایرانیان را با گفتار پارسی زنده کردم

چنانکه می بینیم، منظور در مصرع دوم زنده کردن زبان پارسی نیست؛ منظور زنده کردن تاریخ عجم (عجم = ایرانیان) با گفتار شیرین پارسی است. چنانکه در بخش های دیگری از شاهنامه می بینیم که فردوسی از گفتار های پهلوی یاد می کند.

نگه کن سحرگاه تا بشنوی / ز بلبل سخن گفتن پهلوی

پس از تازش اعراب، ایرانیان به کلی تاریخ خویش را فراموش کردند. تا بر آمدن یعغوب لیث صفاری و ابومنصور عبدالرزاق ایرانیان از گذشته خویش آگاهی درستی نداشتند. بسیاری از اسناد ملی ایرانیان نابود و ناپدید شده بود؛ تا آنکه این دو برآمدند و آتش میهن دوستی را در جان ایرانیان بر افروختند و دستور به گردآوری نامه های کهن ایران برای نگارش تاریخ ایران باستان دادند؛ سپس دقیقی و فردوسی پدید آمدند و آن را به شعر در آوردند و جان و روان ایرانیان را نورانی کردند.

ناگفته نماند، با نگرش بر این بیت هرگز نباید گمان برد که فردوسی (اگر این بیت از او باشد) منت بر سر ایرانیان می گذارد، زیرا به گفته ی خود او رنج بردن برای دانش سزاوار است:

به رنج اندر آری تنت را رواست / که خود رنج بردن به دانش، سزاست

 

گوشزد » رنج بردن در شاهنامه به معنی کار و کوشش هم بسیار بکار رفته است

درباره ی میلاد موسوی

۱۱ دیدگاه

  1. ممنون از شما که به این موضوعات پر اهمیت می پردازید

  2. چرا در نسخه شاهنامه من این ابیات حذف شدند میشه بگید شاهنامه کامل از کجا تهیه کنم

  3. بسی رنج بردم در این سال سی …… سخن زنده کردم بدین پارسی

  4. نامه در خانه اش نباشه….. هویت ایرانی رو مدیونه شاهنامه هستیم… وگرنه همچون مصریان ما هم عرب کامل میشدیم.. … درود بر روان پاک این دلاور

  5. چقدر متعجب شدم از این مقاله…ولو اینکه این بیت، تنها منسوب به فردوسی بزرگ باشه، پرداختن به چنین مبحثی یک ضعف و ناسپاسی مطلق است.کی وکجا و کدام ایرانی در حیاتش از خواندن این بیت، تصور کرده، این بیت به معنی منت گذاشتنه؟!ببینید اساتید گرام، عملا اینگونه نقدهای بی مبنا، آب به آسیاب دشمن ریختن هست و بس…. اینو من تجربه کردم که در دانشگاه ترکیه تحصیل میکنم…. وبارها از زبان اساتیدشان شنیدم که گفتند :اشعار فردوسی شما هم که،افزوده شده ست واز کجا معلوم بقیه ی ابیات شبهه برانگیز نباشند،درحالی که، پشت تمام حماسه سرایی ها و اشعار مدهوش کننده ی شاهنامه، تلاش فردوسی برای حفظ زبان، ادبیات،روایات تاریخی و پهلوانی سرزمین کهن مان، موج میزند، آن هم فقط با زمزمه ی همین بیت شیرین… که یقین دارم با اشک و دلخوشی این بیت خلق شد. همین که حتا در مقدمات نسخ قدیم این بیت هویداست، من باافتخار به فردوسی بزرگ این بیت رو زمزمه میکنم…. باشد که روح بزرگش را بگستراند بر این وفاداریمان به تک تک شصت هزار بیتش : بسی رنج بردم دراین سال سی /عجم زنده کردم بدین پارسی

  6. مهدی ستاری

    بسی رنج بردم در این سال سی اصلا جزو ابیات فردوسی نیست این بیت در دوره پهلوی گفته شده و به فردوسی نسبت دادن من تمام ابیات و نسخه های فردوسی که معتبر بودن و چاپ مسکو بوده رو دیدم همچین حرفی به فردوسی مربوط نمیشه اما در این مورد صحبت کرده که در پادشاهی یزدگرد در بخش ۱۷ این هستش اما بسی رنج بردم در این سال سی نیستش وگرنه مربوط به این مطالب گفته

  7. با سلام دوست عزیز عجم به معنای هر غیر عرب هست و فقط به ایرانی ها گفته نمیشه

  8. فردوسی سی سال برای تکمیل شاهنامه زحمت بسیار کشید حالا شما اومدین میگین ۹۰% متعلق به فردوسی نیست شماها دیگه کی هستین شایدم ایرانی نیستین؟؟؟؟؟!!!!!!

  9. محمود صفاری

    دوست عزیز، «گرام» درست نسیت !

پاسخ دادن به Zari لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.